Lichaamsgerichte therapie richt zich op sensaties in het lichaam, en dat is logisch omdat trauma zich vaak als eerste in het lichaam laat voelen. Alleen wordt de aansturing van die reacties niet in het bewustzijn geregeld, maar in hersenstam en middenbrein. Bij trauma kunnen lichamelijke signalen automatisch aan dreiging worden gekoppeld, waardoor het lichaam in een overlevingsloop blijft hangen. Dan kan lichaamswerk onbedoeld ontregeling versterken, omdat dissociatie op ontspanning kan lijken en bevriezing op rust. Dit artikel beschrijft waarom het nodig is om eerst het diepe brein meer veiligheid te laten registreren, zodat lichaamsgerichte therapie daadwerkelijk kan bijdragen aan regulatie en verwerking.

Lichaamsgerichte therapie richt zich op het lijf, en dat is logisch: trauma laat zich in de eerste plaats voelen in het lichaam. Spanning, emoties, bevriezing en gevoelloosheid manifesteren zich ook als fysieke reacties. We richten ons daarop omdat we ze bewust kunnen opmerken, maar de aansturing ervan gebeurt in hersengebieden die we niet bewust waarnemen. Daardoor wordt de link met het diepere brein vaak gemist.

Lichamelijke sensaties als dreiging: hoe de overlevingsloop ontstaat

Bij trauma is er vaak een blijvende koppeling tussen lichamelijke sensaties en dreiging. Hersengebieden in hersenstam en middenbrein herkennen signalen zoals spierspanning, hartslag of ademhaling en koppelen die automatisch aan gevaar. Zolang het brein deze signalen als bedreigend ziet, stuurt die het lichaam naar overleving. Het lichaam reageert daarop, en die reactie bevestigt weer het alarmsignaal van het brein; een zichzelf versterkend patroon dus.

Omdat het brein het lichaam blijft aansturen op overleving, kan het lichaam vast blijven zitten in die toestand en geen weg naar rust vinden. Deze reacties voelen vertrouwd en ‘normaal’, terwijl het in feite overlevingspatronen zijn. Dissociatie kan lijken op ontspanning en bevriezing op rust. Zonder kennis van deze patronen kan lichaamswerk onbedoeld ontregeling versterken in plaats van verminderen.

Waarom de hersenstam en het middenbrein eerst moeten stabiliseren

Door eerst lagere delen in het brein te helpen automatische alarmreacties te reguleren en meer veiligheid te registreren, ontstaat er een groter draagvlak omdat het hele zenuwstelsel (brein, centrale zenuwstelsel en autonome zenuwstelsel) beter samenwerkt. Daarom begint Neuro-Informed werken met het reguleren van de hersenstam en het herstellen van de samenwerking met de cortex, die mede verantwoordelijk is voor regulatie.

In deze eerste fase kan lichaamsgerichte therapie worden ingezet om eerst hersenstam en middenbrein te ondersteunen, zonder direct in te gaan op intern voelen, aanraking en diepe verwerking. Het begint met de fysieke aanwezigheid in het heden en in de omgeving.

Neuro-Informed werken als voorwaarde voor effectief lichaamswerk

Neuro-Informed Care helpt therapeuten inschatten of het lichaam in staat is tot actieve verwerking en welke stappen er eerst nodig zijn. Het vervangt lichaamswerk niet, het creëert de voorwaarden waardoor het kan bijdragen aan regulatie en verwerking in plaats van overspoeling.

In twee keer drie uur duiken we in de logica van de neurobiologie en werken we aan praktische toepassingen. Deze training is ook in-company mogelijk; neem voor de mogelijkheden gerust contact op met Nikki Nooteboom. Bezoek de website voor meer informatie en aanmelden: Live Webinar Neuro-Informed Werken