Het onderwijssysteem wordt vaak gepresenteerd als motor van vooruitgang en gelijke kansen. Toch is het systeem structureel ingericht rond selectie, competitie en economische ordening. Deze analyse laat zien dat deze kritiek al vijftig jaar geleden wetenschappelijk werd onderbouwd en vandaag nog steeds herkenbaar is.

Onderwijs en economische belangen

Dit vijftig jaar oude, op wetenschap gebaseerde boek beschrijft hoe het onderwijssysteem is ontwikkeld vanuit economische belangen, niet vanuit het belang van het kind. Dat systeem kreeg vorm in selectie, onderlinge competitie en de beperkte ruimte die kinderen hebben om zich op hun eigen manier te ontwikkelen. Inmiddels zijn we daar zo aan gewend geraakt dat deze inrichting vaak wordt gezien als vanzelfsprekend en onvermijdelijk, als een realistische afspiegeling van ‘hoe de wereld nu eenmaal werkt’. Het boek laat zien dat dit niet altijd zo is geweest. Het werd geschreven in een periode waarin het onderwijssysteem in een versnelling kwam en maakt inzichtelijk welke gevolgen dat onvermijdelijk met zich meebrengt.

Ellen Heyting behaalde op haar 60e in de Verenigde Staten haar doctorsgraad in de toen nog jonge onderwijskunde. Voor haar dissertatie onderzocht zij in Zweden de relatie tussen opvoeding en onderwijs enerzijds en sociaal-economische en psychologische ontwikkelingen anderzijds. Hoewel het empirische onderzoek zich in Zweden afspeelde, richt haar analyse zich op structurele kenmerken van moderne onderwijssystemen in bredere zin. De bevindingen uit dat onderzoek werkte zij uit in het boek De Verminking van de Mens, dat in Nederland verscheen bij uitgeverij Meulenhoff.

Tien jaar later volgde een tweede boek, geschreven als reflectie op haar eerdere werk en onderzoek. In An International Fraud; How the Schools Cheat Your Children, uitgegeven in de Verenigde Staten bij Vantage Press, verbreedde zij haar analyse en plaatste die expliciet in een internationale en economische context.

In dit document worden haar bevindingen in het eerste boek en de reflecties hierop in haar tweede boek naast de huidige onderwijspraktijk en de bredere maatschappelijke realiteit waarin dat onderwijs functioneert gelegd. Deze analyse laat zien hoe het onderwijssysteem structureel is ingericht rond selectie en economische ordening.

Het document kan je hier lezen en eventueel downloaden: https://traumainformedacademy.org/wp-content/uploads/2026/02/Falen-onderwijssysteem-en-economische-belangen.pdf

Voor training en onderwijs in werken met neurobiologie en trauma: https://traumainformedtraining.thinkific.com/collections/Trainingen%20en%20cursussen