Waarom veiligheid meer is dan een safe space: hoe interne veiligheid en veerkracht werkelijk ontstaan

In een wereld die steeds meer nadruk legt op het creëren van veilige omgevingen, rijst de vraag: wat betekent veiligheid écht, en helpt het ons daadwerkelijk om te groeien? Hoewel safe spaces nuttig kunnen zijn, is het belangrijk om te beseffen dat veiligheid niet alleen te maken heeft met fysieke omstandigheden, maar vooral met onze interne beleving en de kwaliteit van onze interacties met anderen. Echte veiligheid komt voort uit vertrouwen, veerkracht en zelfbewustzijn, en dat kan alleen ontwikkelen door zowel steun als uitdaging.

Interne veiligheid als basis voor groei

Veiligheid is veel meer dan een externe omstandigheid. Het is een interne beleving, een diepgeworteld gevoel dat je jezelf kunt vertrouwen, uitdagingen aan kunt, en kunt omgaan met wat je tegenkomt. Deze interne veiligheid, vormt de basis voor veerkracht en persoonlijke ontwikkeling. Zonder blijven we gevangen in een wereld waarin we constant externe controle zoeken, in plaats van dat we leren vertrouwen op onze eigen capaciteiten.

Neurobiologisch gezien is interne veiligheid essentieel voor het brein om te kunnen leren en ontwikkelen. Als we ons niet veilig voelen in onszelf, blijft het brein in overlevingsmodus, en is het lastig of zelfs onmogelijk om open te staan voor nieuwe informatie en uitdagingen. Om vooruit te komen, moeten we eerst dit interne gevoel van veiligheid versterken, iets dat we leren door betekenisvolle interacties met andere mensen en andere ervaringen. Door de balans te vinden tussen bescherming en blootstelling aan uitdagingen.

Safe spaces: wanneer zijn ze helpend en wanneer niet?

Safe spaces zijn omgevingen waar mensen zich beschermd kunnen voelen, waar geen mogelijke triggers aanwezig zijn. Dit kan belangrijk zijn voor mensen met trauma en hierdoor snel getriggerd worden, maar het is vooral een omgeving om in te kunnen herstellen. Het doorvoeren van safe spaces als constante omgeving kan zó ver gaan dat het de ontwikkeling van veerkracht en zelfvertrouwen juist belemmert.

Het veilig houden is niet veilig worden. Toch is, goed bedoeld, op veel openbare plekken (te)veel aandacht voor safe spaces.

1. Onderwijsinstellingen:
   Wanneer scholen en universiteiten controversiële onderwerpen vermijden om studenten te beschermen, kan dit het vermogen van studenten beperken om met tegengestelde meningen om te gaan en kritische denkvaardigheden te ontwikkelen. Het gevoel dat moeilijke onderwerpen bedreigend zijn, kan studenten juist minder veerkrachtig maken in hun latere leven.
2. Werkplekken:
   In sommige organisaties wordt kritische feedback vermeden om werknemers niet te kwetsen. Hoewel het vermijden van pijnlijke evaluaties misschien prettig voelt, kan dit ook betekenen dat mensen hun vaardigheden niet veranderen. Het gebrek aan eerlijke, constructieve feedback kan werknemers verhinderen om te leren omgaan met kritiek, een vaardigheid die juist helpt bij het ontwikkelen van professionele veerkracht.
3. Therapeutische omgevingen:
   In therapie kan het vermijden van lastige onderwerpen cliënten op korte termijn geruststellen, maar op de lange termijn belemmeren in hun herstel. Zonder de kans om op een veilige manier met triggers om te leren gaan, blijft iemand vastzitten in een comfortzone, wat het gevoel van interne veiligheid kan ondermijnen.
4. Ouders en opvoeders:
   Kinderen te veel beschermen tegen tegenslagen, fouten en teleurstellingen kan hun veerkracht schaden. Kinderen leren juist door uitdagingen aan te gaan en te ervaren dat ze met teleurstellingen om kunnen gaan. Door elk risico weg te nemen, missen ze de kans om interne hulpbronnen te ontwikkelen die hen later in hun leven zullen helpen.
5. Online gemeenschappen:
   Sommige online groepen en safe spaces weren alle kritische stemmen om gebruikers te beschermen. Hoewel het waardevol kan zijn om steun te vinden binnen gelijkgestemden, kunnen deze ‘echo-kamers’ mensen ontmoedigen om met verschillende perspectieven om te gaan. Dit kan het moeilijker maken om in de buitenwereld flexibel en weerbaar te zijn.

Veiligheid in interpersoonlijke interactie: een katalysator voor interne groei

Wat al deze voorbeelden gemeen hebben, is dat veiligheid niet alleen draait om het vermijden van uitdagingen of moeilijke emoties. Het zit vooral in de kwaliteit van de relaties die we aangaan. Wanneer we ons gehoord, gezien, en gesteund voelen door de mensen om ons heen, kan dat een krachtige basis vormen voor interne veiligheid. Deze relaties helpen ons om onszelf te vertrouwen en onszelf te durven laten zien, ook in minder veilige omstandigheden. Het is juist door positieve, betrouwbare interacties met anderen dat we de moed ontwikkelen om uitdagingen aan te gaan en uit onze comfortzone te stappen. Dit betekent dat de mensen die ruimten creëren weten hoe ze een gevoel van verbinding kunnen bewerkstelligen waarin respect en verbinding centraal staan en van daaruit triggers samen opgevangen kunnen worden.

• Minder oordeel
• Minder wilskrachtdenken
• Meer aanschouwen
• Meer begrip

Het bieden van een veilig vangnet, terwijl we mensen aanmoedigen om stap voor stap nieuwe vaardigheden te ontwikkelen zorgt ervoor dat ze vertrouwen opbouwen in hun eigen veerkracht.