Waarom blijven we vasthouden aan keuzes waarvan we zelf al weten dat ze rampzalige gevolgen hebben?

Het antwoord lijkt simpel: gemakzucht, egoïsme en excuses. Maar als we eerlijk zijn, maken we allemaal keuzes die de minste weerstand bieden. We houden vast aan wat bekend is en vermijden verandering, zelfs als we weten dat het anders moet. Niet alleen de ander, maar ook wijzelf. De gevolgen zijn inmiddels niet meer te ontkennen: klimaatcrisis, groeiende ongelijkheid, vervuiling, oorlogen en uitputting van natuurlijke hulpbronnen. We wisten dat dit eraan zat te komen, en toch blijven we vasthouden aan een systeem dat ons onvermijdelijk naar de afgrond brengt.

De prijs van uitstelgedrag

Kijk om je heen:

• Klimaatcrisis en biodiversiteitsverlies: We verbranden fossiele brandstoffen alsof er geen morgen is, terwijl bossen, wetlands en dieren in een moordend tempo verdwijnen. Het gevolg? Stijgende zeespiegels, ondergelopen steden, verwoestende hittegolven en een toekomst zonder gezonde ecosystemen. Toch blijven we doorgaan alsof het probleem vanzelf verdwijnt.
• Plasticvervuiling: Microplastics zitten overal – in onze lucht, ons eten en zelfs in ons bloed. Oceanen sterven langzaam af onder de immense druk van ons afval, terwijl we blijven geloven in de illusie van recycling.
• Ongelijkheid: De kloof tussen rijk en arm groeit. Terwijl miljardairs recordwinsten boeken, worstelen miljoenen om te overleven. Sociale spanningen en politieke instabiliteit zijn het logische gevolg.
• Energieafhankelijkheid: Onze verslaving aan olie en gas maakt ons kwetsbaar en afhankelijk van autoritaire regimes. De oorlog in Oekraïne is slechts een voorbeeld van hoe dit systeem zich wreekt.
• Privacy en Big Tech: Voor gemak geven we onze gegevens en vrijheid weg. Big Tech vergroot zijn macht, manipuleert verkiezingen en voedt desinformatie, terwijl wij vastzitten in digitale afhankelijkheid.
• Oorlog en agressie: Falend leiderschap, ongelijkheid en de strijd om schaarse hulpbronnen zorgen voor steeds meer conflicten. Terwijl miljarden in wapens worden geïnvesteerd, blijft echte samenwerking om duurzame oplossingen te vinden uit.

Waarom blijven we kiezen voor het bekende?

Hoe is het mogelijk dat we ondanks al deze kennis doorgaan op de oude weg? Het antwoord ligt in angst, machteloosheid en trauma. Als de wereld overweldigend voelt, verkleinen we onze focus: we kiezen voor controle en gemak op de korte termijn. Politici denken aan herverkiezing, bedrijven aan winst, en wij aan morgen comfortabel doorkomen. Verandering voelt onbekend en bedreigend, dus hopen we dat iemand anders het oplost.

Maar het probleem ligt niet alleen bij overheden en bedrijven. Wij als individuen spelen een grote rol. We weten dat minder vlees eten, bewuster consumeren en minder vliegen helpt, maar blijven vaak in de bekende patronen hangen. Het excuus? “Mijn keuzes maken toch geen verschil.” Dat maakt het makkelijker om verantwoordelijkheid bij anderen te leggen, terwijl we zelf niets veranderen.

Zelfs als we stemmen, doen we dat vaak vanuit eigenbelang: voor lagere belastingen of goedkope energie, zonder te kijken naar de gevolgen voor het grotere geheel. Wie wél keuzes maakt voor de toekomst, wordt vaak belachelijk gemaakt of weggezet. Waarom? Omdat het ons confronteert met onze eigen verantwoordelijkheid – en met de consequenties die dat voor onszelf heeft.

Een Trauma-Informed kijk: waarom we vastlopen

Trauma speelt een grote rol in waarom we vastzitten. Angst, onzekerheid en machteloosheid zetten ons vast in ontkenning en kortetermijnoplossingen. We houden onszelf voor dat alles meevalt, of dat onze inspanningen toch geen verschil maken. Dit zijn beschermingsmechanismen die ons tijdelijk rust geven, maar de echte problemen blijven vergroten.

Trauma-informed werken leert ons dat verandering begint met veiligheid en vertrouwen. Mensen en samenlevingen hebben ruimte nodig om moeilijke waarheden onder ogen te zien, zonder oordeel of angst. Kleine stappen, pragmatische keuzes en het erkennen dat herstel tijd kost, maken het mogelijk om vooruit te komen.

En nu?

We kunnen blijven doen alsof er niets aan de hand is, maar we weten beter. De status quo is onhoudbaar. Toch vraagt het loslaten van het bekende moed, inzicht en het erkennen van onze eigen rol.

Verandering begint bij het erkennen van angst en onzekerheid, zowel in onszelf als in elkaar. Zodra we inzien dat we allemaal dezelfde worstelingen hebben, kunnen we vertrouwen herstellen en ontdekken dat we minder ver van elkaar afstaan dan we denken.

De echte vraag is: durven we eerlijk naar onszelf en elkaar te kijken? Durven we keuzes te maken die werken, nu en in de toekomst? Dat systeem zal niet vanzelf veranderen. Het begint bij ons. Wat zou jij durven opofferen om écht een verschil te maken – en kan je inzien dat dit je uiteindelijk ook iets oplevert?