Het diafragma, ook wel middenrif genoemd, is een grote, koepelvormige spier die de borst- en buikholte van elkaar scheidt. Fysiologisch speelt het een cruciale rol in ademhaling: wanneer het diafragma samentrekt, beweegt het naar beneden, wat de longen helpt zich te vullen met lucht. Bij ontspanning beweegt het terug naar boven, waardoor de lucht weer uit de longen wordt geduwd.

Diafragma en emotieregulatie

Het diafragma heeft niet alleen een fysieke functie, maar staat ook in nauw verband met ons zenuwstelsel. Stress, angst of traumatische ervaringen activeren vaak het sympathische zenuwstelsel (vecht-vlucht-reactie), wat de ademhaling versnelt en oppervlakkiger maakt. Hierbij kan het diafragma letterlijk gespannen raken. Die spanning kan symbolisch of somatisch dienen als een “poortwachter”: een beschermend mechanisme dat gevoelens en emoties afschermt of tegenhoudt.

IFS (Internal Family Systems) en het diafragma

In IFS kunnen beschermingsdelen (Managers) het diafragma gebruiken om controle te houden. Zij “zetten de poort dicht” door bijvoorbeeld spanning in het middenrif op te roepen, wat toegang tot diepere (en vaak pijnlijke) gevoelens blokkeert. Dit kan aanvoelen als een zwaarte, druk of zelfs een knoop in het gebied. Het diafragma wordt als het ware een schild dat beschermt tegen overweldigende emoties die door kwetsbare delen worden gedragen.

Waarom juist het diafragma?

1. Fysieke verbinding met emoties: Het diafragma is een van de plekken waar emoties letterlijk “vast kunnen zitten”. Omdat ademhaling direct gekoppeld is aan ons autonome zenuwstelsel, beïnvloedt spanning in het diafragma onze emotionele toestand en vice versa.
2. Rol in regulatie: Controle over de ademhaling is een krachtige manier om emoties te reguleren. Bewuste ademhalingstechnieken kunnen het parasympathische zenuwstelsel (rust-en-herstel) activeren, terwijl spanning in het diafragma toegang tot die regulatie kan blokkeren.
3. Bescherming tegen overweldiging: Door spanning op te roepen in het middenrif kan het lichaam een gevoel van controle behouden wanneer emoties dreigen “te veel” te worden.

Wat kun je hiermee doen?

Als je merkt dat jij of je cliënten spanning in het diafragma voelen in situaties waarin emoties worden weggedrukt, kan het helpen om dit bewust te onderzoeken:

• Breng nieuwsgierigheid mee: Vraag jezelf of je cliënt bijvoorbeeld af: “Wat wil deze spanning mij vertellen? Waar probeert mijn lichaam me tegen te beschermen?” Dit kan helpen om een meer open en compassievolle houding te ontwikkelen tegenover de spanning.
• Ademhalingsoefeningen: Langzaam en diep ademen (bijvoorbeeld met nadruk op een langere uitademing) kan spanning in het diafragma verminderen en ruimte creëren om emoties veiliger te verkennen.
• Betrek het beschermingsdeel: In lijn met IFS kun je contact zoeken met het beschermingsdeel dat spanning oproept in het diafragma. Vraag het deel wat het probeert te bereiken en of het bereid is om samen te werken. Vaak werkt het beschermingsdeel vanuit goede bedoelingen, zoals veiligheid waarborgen.
• Verankering in het lichaam: Gebruik lichaamsgerichte technieken zoals zachte druk of aanraking op het diafragma, beweging, of somatische therapieën om spanning hier voorzichtig te helpen ontladen.

Een woord van zorg:

Het loslaten van spanning in het diafragma kan soms diepe emoties vrijmaken. Zorg ervoor dat dit gebeurt in een veilige omgeving, bij voorkeur met ondersteuning van een professional die Trauma Informed werkt.